Đối với bài văn NLXH ở THCS, chương trình quy định như sau
Như vậy là có 2 kiểu bài thôi
Lớp 6, 7, 8 là kiểu bài trình bày ý kiến, dạng thảo luận (discussion), cấu trúc thường là
Mở bài: giới thiệu vấn đề nghị luận + quan điểm của người viết
Thân bài
1 đoạn giải thích (minh họa của Bộ cho lớp 10 có chấm phần giải thích này nên đa số các kì thì cấp dưới có theo, trên thực tế giao tiếp thì không nhất định cần có)
2-3 luận điểm ủng hộ, chứng minh quan điểm người viết
1-2 luận điểm trao đổi với ý kiến trái chiều
(thường thì 2 luận điểm ủng hộ, 1 luận điểm trao đổi là đủ mức “đạt” rồi, học sinh giỏi có thể phong phú hơn, nhìn nhận vấn đề đa chiều hơn.
Kết luận: khẳng định lại vấn đề và quan điểm
Riêng lớp 9 là kiểu bài vấn đề- giải pháp. Thực tế kiểu bài này chương trình cũ thầy cô đã rất quen thuộc rồi. Cái khó là thầy cô hoang mang nó khác gì với chương trình cũ, tại sao cùng là vấn đề- giải pháp mà lớp 9 xếp vào văn bản nghị luận lớp 11 lại xếp vào văn bản thông tin. Giải pháp là chúng ta theo chương trình, chương trình đặt ở đâu thì theo khung ở đó.
Cấu trúc bài vấn đề- giải pháp sẽ là
Mở bài: giới thiệu vấn đề và gợi mở giải pháp
Thân bài:
+ Làm rõ vấn đề (có thể là giải thích, hiện trạng)
+ Nguyên nhân của vấn đề
+ Hậu quả của vấn đề
+ Các giải pháp của vấn đề
+ Đề xuất thực hành giải pháp (nếu cần)
Kết bài: tổng kết lại
Như vậy cấu trúc này trùng với cấu trúc bài lâu nay thầy cô vẫn hay sử dụng: thực trạng- nguyên nhân- hậu quả- giải pháp.
Tuy nhiên, mấu chốt nhất, bản chất nhất của vấn đề, thầy cô hãy lưu ý văn nghị luận cốt lõi là phải làm rõ được luận điểm, lí lẽ, bằng chứng, và mục đích của nghị luận phải là thuyết phục, biện minh, đề xuất….từ góc nhìn chủ quan của người viết, do đó tránh nhầm lẫn với văn bản thông tin là chỉ cần cung cấp thông tin. Chỉ giới thiệu có những nguyên nhân này, hậu quả kia thì không phải văn nghị luận. Chính điều này làm nên sự khác biệt của bài viết trong chương trình cũ với chương trình mới. (GV xem lại nội dung phân biệt Nghị luận và các kiểu văn bản khác trong Module 1 khóa Nghị luận- kiến thức thể loại và nhận diện kiểu bài của TS PhùngDiệu Linh).
Để phân biệt thế nào là đặc trưng nghị luận, đâu là luận điểm, lí lẽ, bằng chứng thuyết phục, đâu là đặc trưng cốt lõi các kiểu bài trong chương trình mới hãy xem lại module 1,2 khóa Nghị luận- kiến thức thể loại và nhận diện kiểu bài của TS PhùngDiệu Linh).
Nhóm cho gv THCS https://zalo.me/g/oedvtp506
Nhóm cho gv THPT https://zalo.me/g/ojfqdn845
Hoặc