NLXH: Sự lắng nghe

TranHung

Chữ “lắng nghe†có ý nghÄ©a rất hay. Phải “lắng†thì má»›i “nghe†được. Cho nên, “lắng†là ngõ và o cá»§a “ngheâ€. Không “lắng†thì không thể “nghe†trá»n ven. “Lắng†chính là sá»± im lặng sâu sắc cá»§a con tim. Hãy tập lắng nghe bằng chính con tim mình. (Theo Hiểu vá» trái tim — Minh Niệm ). Từ ý kiến trên, viết bà i văn trình bà y suy nghÄ© cá»§a em vỠý nghÄ©a cá»§a sá»± lắng nghe.

Bà i là m:

Lắng nghe những giai Ä‘iệu ngà y xuân vang vá»ng khắp các đại lá»™, phố huyện, ta biết rằng Tết sắp vá» trên mảnh đất Việt Nam. Lắng nghe tiếng hát cá»§a chà ng nghệ sÄ© ve sầu giữa nắng trá»i mùa hạ, ta chạnh lòng nhận ra lại má»™t mùa chia tay. Khi vấp ngã, đớn Ä‘au, ta lắng nghe những lá»i an á»§i chân thà nh như được truyá»n thêm sức mạnh. Hay giữa tiếng ồn à o, huyên náo cá»§a ngoại cảnh, ta thấy bình yên khi lắng nghe những rung động tinh vi cá»§a trái tim. Cuá»™c sống luôn ẩn giấu trùng trùng Ä‘iệp Ä‘iệp bao thanh âm giản đơn mà diệu kì đến lạ. Bởi vậy, việc lắng nghe có ý nghÄ©a rất quan trá»ng. Như trong “Hiểu vá» trái tim” có viết :”Chữ “lắng nghe†có ý nghÄ©a rất hay. Phải “lắng†thì má»›i “nghe†được. Cho nên, “lắng†là ngõ và o cá»§a “ngheâ€. Không “lắng†thì không thể “nghe†trá»n ven. “Lắng†chính là sá»± im lặng sâu sắc cá»§a con tim. Hãy tập lắng nghe bằng chính con tim mình.”

Cuá»™c sống là thế giá»›i thanh âm vá»›i những nốt nhạc Ä‘a hình Ä‘a sắc. Liệu trong xứ sở ấy, “lắng nghe” là gì? Lắng nghe bao gồm hai hà nh động “lắng” và “nghe”. “Lắng” là để trái tim chẳng còn những đợt sóng lòng dao động, để trí tuệ trầm tư mà ngẫm suy, nghÄ© ngợi thấu đáo. “Lắng” đưa ta đến vá»›i miá»n đất “vô ngôn” nhưng không “vô tâm”. Ví như việc áp và o tai chiếc vỠốc nÆ¡i biển khÆ¡i, bạn trở nên im lặng sâu sắc từ tận cõi lòng để nghe chân thà nh và rõ rà ng tiếng biển cả dịu êm, rì rà o, tiếng đại dương thì thầm, ngân nga. “Lắng” còn là sống chậm lại giữa dòng ngưá»i hối hả, là trái tim khẽ đập nhẹ nhà ng và đôi chân rảo bước bên vệ đưá»ng để lắng nghe cuá»™c sống. Và “lắng” là con thuyá»n đưa ta đến vá»›i “nghe”, là ngõ và o cá»§a “nghe”. Chỉ khi ta “lắng lòng” sâu sắc thì má»›i có thể “nghe” trá»n vẹn. “Lắng nghe” là tận tâm, tận lòng thấu hiểu và tôn trá»ng những gì ngưá»i đối diện Ä‘ang nói để từ đó có những thái độ, cá»­ chỉ giao tiếp thuận tình. “Lắng nghe” là mở rá»™ng lòng mình để rót và o trong ta bản hòa ca và tiếng vá»ng cá»§a thiên nhiên cuá»™c sống, là đón nhận cuá»™c giao thoa giữa xúc cảm, lí trí và tiếng nói bản thể cá»§a chính mình. Chữ “lắng nghe” có ý nghÄ©a rất hay, còn sá»± lắng nghe là nghệ thuật quan trá»ng giúp ta thấu suốt được nguồn tâm cá»§a mình, cá»§a ngưá»i và cá»§a Ä‘á»i.

Chương trình “Quà tặng cuá»™c sống” vẫn luôn mở đầu vá»›i những nhạc Ä‘iệu quen thuá»™c: “Hãy lắng nghe những câu chuyện nhỠđể thấy trái tim ta biết yêu thương…”. Phải chăng câu hát muốn dâng lên cho Ä‘á»i má»™t ý nghÄ©a sâu sắc, ta lắng nghe ai đó nghÄ©a là ta Ä‘ang yêu thương há» chân thà nh. Bạn lắng nghe để hiểu những ngưá»i xung quanh nhiá»u hÆ¡n, rồi bạn sẽ thương há» nhiá»u hÆ¡n. Äó không phải là má»™t sá»± cố gắng hay má»™t sá»± miá»…n cưỡng mà là bản năng. Khi bạn hiểu đủ sâu, tá»± nhiên bạn sẽ cảm thấy yêu thương há» thật nhiá»u. Khi lắng nghe vá»›i tâm hồn rá»™ng mở là lúc ta cho phép âm thanh cuá»™c sống Ä‘i và o Ä‘á»i mình và để trái tim được trầm mình trong thác suối yêu thương. Ta lắng nghe nghÄ©a là ta được sống trong yêu thương và cÅ©ng vá»ng lên những tiếng yêu thương, thứ âm thanh có sức chữa là nh và lan toả. Lắng nghe trá»n vẹn còn có giá trị hÆ¡n cả những lá»i an á»§i bâng quÆ¡. Bởi khi con ngưá»i ta rÆ¡i và o hố sâu tuyệt vá»ng, tá»± mình gặm nhấm những niá»m Ä‘au ná»—i sầu quá lâu, cảm giác được trút hết cả cõi lòng mình ra cho má»™t ngưá»i thà nh thá»±c để tâm đã là quá đủ nhẹ nhõm. Äặc biệt, trong nhịp vận động hối hả cá»§a dòng chảy thá»i gian, giữa vô và n những Ä‘iá»u trái khuáy và đau khổ, tuyệt vá»ng, rối trí, niá»m vui thì ít trái ngang thì nhiá»u, ngưá»i ta lại cà ng giữ lấy những tâm sá»± trong “ốc đảo” cá»§a riêng mình. Và lắng nghe là cá»­ chỉ ân cần cá»§a trái tim, là quán nhá» bên đại lá»™ cuá»™c Ä‘á»i để nhân loại có dịp ngồi lại mà gắn kết, thấu hiểu và yêu thương nhau hÆ¡n.

Sức mạnh cá»§a lắng nghe sẽ là nấc thang nâng bước chân cá»§a ta tiến gần hÆ¡n tá»›i sá»± thà nh công. Ta cà ng đón nhận những âm thanh xung quanh, cà ng mở lòng vá»›i những phận Ä‘á»i và phận ngưá»i thì má»›i cà ng chiêm nghiệm, thấu hiểu được những khía cạnh cá»§a cuá»™c sống, cà ng biết cách sống sao cho ý nghÄ©a. Má»—i lần lắng nghe là má»—i lần ta tiếp thu được tri thức, há»c há»i được kinh nghiệm nhiá»u hÆ¡n. Khi bạn toà n tâm toà n ý lắng nghe ai đó, đôi lúc bạn có thể nhận ra “chuyện cá»§a mình” trong chính “chuyện cá»§a ngưá»i” và đúc rút được những bà i há»c quý giá cho bản thân từ câu chuyện cá»§a ngưá»i khác. Bên cạnh đó, biết lắng nghe, con ngưá»i có thể thấy được những nhận xét, đánh giá cá»§a ngưá»i khác vá» bản thân, có cái nhìn khách quan, toà n diện vá» chính mình từ đó phát huy Ä‘iểm mạnh, hạn chế, khắc phục những thiếu sót. Äồng thá»i, khi ta lắng nghe, ta có thể thấu hiểu nhau hÆ¡n, nhận ra được tính cách cá»§a nhau và gắn kết, tạo lập những mối quan hệ tốt đẹp, bá»n vững. Lắng nghe còn là biện pháp hữu hiệu để giải quyết xung đột, mâu thuẫn Bởi khi ta thá»±c sá»± chú tâm và lắng nghe má»™t cách chân thà nh thì chính sá»± thà nh tâm ấy tá»±a như dòng nước mát là nh xoa dịu cÆ¡n tức giận cá»§a đôi bên, tránh được những hà nh động, lá»i nói nhất thá»i hồ đồ, nông cạn ngốc nghếch. Kỹ năng lắng nghe sẽ đưa bạn thoát mình ra khá»i chiếc kén cá»§a sá»± vô minh và cất cao đôi cánh bay đến ngưỡng cá»­a cá»§a sá»± trưởng thà nh, chín chắn và thấu đáo, sáng suốt và khôn ngoan. Nhà báo Mỹ Frank Tyger từng nói :”Hãy há»c cách lắng nghe. CÆ¡ há»™i có thể gõ cá»­a rất khẽ khà ng.”

“Luôn luôn lắng nghe. Luôn luôn thấu hiểu” - câu khẩu hiệu cá»§a Prudential. Lắng nghe để thấu hiểu cuá»™c Ä‘á»i, để những đôi tay ấm áp tìm đến những bà n tay hao gầy mà nắm lấy. Nhá» lắng nghe, con ngưá»i có thể gìn dưỡng cuá»™c sống tốt đẹp hÆ¡n. Trong thá»i Ä‘iểm mưa, bão, lÅ© lụt dồn dập ập tá»›i nhấn chìm dải đất gánh vác hai đầu Tổ quốc, khúc ruá»™t miá»n Trung tang thương. Chá»›p mắt, nát tan bao cảnh Ä‘á»i, bao kiếp ngưá»i vùi chôn nÆ¡i sâu thẳm cÆ¡n nước lạnh lẽo, biết bao tiếng kêu Ä‘au thương, tiếng khóc ai oán cá»§a ngưá»i dân miá»n trung Ä‘ang vang vá»ng. Nhưng miá»n Trung không cô độc, lẽ loi đâu, nhân dân cả nước vẫn luôn ở bên, lắng nghe miá»n Trung để rồi cùng rưng rưng nước mắt, cùng chung tiếng nấc nghẹn ngà o. Từ ấy, ta thấy tình ngưá»i trên đỉnh lÅ©, ngưá»i dân má»i miá»n đồng cảm, sẻ chia, quyên góp vật chất, “truyá»n lá»­a” bằng những lá»i động viên, nâng đỡ tinh thần những ngưá»i Ä‘ang sống chung vá»›i lÅ©. Phải chân thà nh “nghe” thì ta má»›i biết rằng có má»™t miá»n đất Ä‘ang oằn mình trong lÅ©, Ä‘ang vững lòng trụ vững trong hoạn nạn. Phải “lắng” từ tận trái tim, tận cõi lòng thì ta má»›i thấu hiểu trá»n vẹn những mất mát, thương Ä‘au mà tê tái lòng ngưá»i, để xót xa, đồng cảm và đáp lại tiếng gá»i khẩn khiết giữa cÆ¡n lÅ©.Trong cuá»™c triển lãm vá» chá»§ đỠCovid-19, sách ảnh “Sà i Gòn mùa Covid-19†cá»§a nhiếp ảnh gia Trần Thế Phong phản ánh má»™t thà nh phố năng động, nghÄ©a tình bá»—ng dưng trầm lắng, nhẹ nhà ng hÆ¡n. Có lẽ trong những ngà y giản cách xã há»™i, ngưá»i ta dần ly khai khá»i cái ồn à o cá»§a phố xá sầm uất giữa dòng ngưá»i vá»™i vã, để “nghe” vá» những “ngưá»i hùng áo trắng”, chiếc máy ATM gạo, cá»­a hà ng 0 đồng, các hoạt động thiện nguyện… Và ta “lắng” để thầm cảm Æ¡n những hy sinh, cảm nhận được ánh nắng ban mai cá»§a “tình ngưá»i” cứ mạnh mẽ và ấm áp trong cái không gian tÄ©nh lặng đến nao lòng. Lắng nghe giúp nhân loại hiểu được nhiá»u thứ, bồi đắp những tình cảm tốt đẹp cho mảnh đất tâm hồn và xóa má» Ä‘i nét vằn vệt, loang lổ, trầy xước, khổ Ä‘au.

“Kẻ thà nh công phải biết lắng nghe†cá»§a tác giả Mark Goulston Ä‘ang là má»™t trong những cuốn sách bán chạy trên thị trưá»ng. Ngay chính tá»±a đỠtiếng việt cá»§a quyển sách đã ẩn chứa má»™t ý nghÄ©a đúng đắn: Lắng nghe chính là kim chỉ nam dẫn lối ta vươn lên thà nh những ngưá»i cá»± phách. Phải kể đến cô há»c trò Nguyá»…n Ngá»c Khanh, thá»§ khoa khối D trong kì thi đại há»c năm 2020 vá»›i Ä‘iểm số đáng ngưỡng má»™ vô cùng. Cô nữ sinh Trưá»ng THPT Chuyên ÄH Sư phạm Hà Ná»™i đã chuyên tâm lắng và nghe rất nhiá»u. Cô lắng nghe những lá»i giảng dạy cá»§a thầy cô nÆ¡i giảng đưá»ng, lắng nghe những góp ý cá»§a gia đình và bạn bè. Từ ấy, cô nà ng dà nh thá»i gian để suy ngẫm đủ Ä‘iá»u, và bắt đầu hà nh động sáng suốt, sá»­a chữa những khuyết Ä‘iểm cá»§a bản thân. Má»™t doanh nghiệp lá»›n như Viettel cÅ©ng luôn hăng hái trên chuyến Ä‘i tìm kiếm, thu thập ý kiến khách hà ng qua chương trình “Lắng nghe để phát triển†được tổ chức suốt 5 năm liá»n. Äể từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ, đưa ra những sản phẩm má»›i, ưu việt hÆ¡n và đáp ứng yêu cầu khách hà ng tốt hÆ¡n.Thoát khá»i tiếng ồn à o cá»§a động cÆ¡, tiếng còi tà u thúc giục và o ga hay tiếng chuyện trò cá»§a dòng ngưá»i rong ruổi trên đưá»ng Ä‘á»i, ta sẽ trở nên bình tâm hÆ¡n khi được lắng nghe giai Ä‘iệu cá»§a thiên nhiên, đất trá»i. Äó là tiếng hát trầm bổng đắm say cá»§a loà i chim khi sắc rạng đông á»­ng hồng bao phá»§ lấy bầu trá»i, là tiếng gió luồn qua kẽ lá, tiếng mưa rÆ¡i vá»™i vã trước hiên nhà . Äắm mình trong bao la đất trá»i, má»—i khoảnh khắc ta chú ý lắng nghe, có bản nhạc sao mà tha thiết và nhiệm mà u được Ä‘an dệt từ đủ loại âm thanh. Äó là tiếng thì thầm cá»§a cá», tiếng du dương cá»§a rừng thông, tiếng róc rách cá»§a mạch nước âm ỉ dưới vách núi, nhịp Ä‘iệu cần mẫn cá»§a bầy ong, đà n bướm trên vạt mẫu đơn và từng vùng hoa hướng dương hay Chỉ khi “lắng” lòng ta má»›i “nghe” thấy giá»ng nói thiên nhiên, vẫn Ä‘ang thá»§ thỉ cùng con ngưá»i, má»›i thấy tâm mình tÄ©nh lặng, bình yên.

Trước khi lắng nghe Ä‘á»i, lắng nghe ngưá»i, hãy cho phép đôi tai hướng và o con tim, hãy quay vá» vá»›i hÆ¡i thở cá»§a bạn để lắng nghe con ngưá»i bên trong “tiểu vÅ© trụ” cá»§a bạn. Những tiếng động cá»§a ngoại cảnh vốn huyên náo, dá»… được thu hút hÆ¡n những thanh âm ngá»± trị ở bên trong ta. Ấy vậy mà , những nốt nhạc chất chứa trong lòng lại là chất liệu cá»§a cuá»™c sống, là những “tiếng vô thanh” là m nên bà i ca độc nhất vô nhị cá»§a má»—i con ngưá»i. Äó là những chuyển động cá»§a cảm xúc, những khát khao thầm kín hay những gợn sóng cá»§a con tim. Äó cÅ©ng có thể là tiếng cưá»i hoan hỉ, hạnh phúc hay tiếng nói cá»§a trái tim bị tổn thương, cá»§a tương quan tan vỡ…đòi há»i được chở che, được chữa là nh. Ai đó từng nói rằng, muốn biết bạn là ai, cách khả dÄ© là hãy lắng nghe chân thà nh tiếng lòng cá»§a mình. Lắng nghe tiếng nói bản thể cá»§a mình để biết rằng mình là ai, tâm tư, nguyện vá»ng cá»§a mình là gì, để thấu hiểu mình và sống đúng vá»›i con ngưá»i thật cá»§a mình.

Con ngưá»i ta mất 3 năm để há»c nói nhưng phải trải qua biết bao thăng hoa, trầm lặng, chiêm nghiệm bao trang viết cá»§a cuốn sách “cuá»™c Ä‘á»i” thì má»›i há»c được cách lắng nghe trá»n vẹn. Má»™t bước, hai bước…cuá»™c trưá»ng chinh vạn dặm chiếm lÄ©nh nghệ thuật lắng nghe luôn bắt đầu từ những bước Ä‘i nhá» nhặt nhưng phải vững và ng. Lắng nghe không chỉ hạn hẹp trong phạm vi cá»§a đôi tai mà còn là dùng trái tim để cảm nhận. Muốn lắng nghe trá»n vẹn, ta hãy cất Ä‘i những nôn nóng suy tư, xóa tan bao phiá»n não giận há»n, những kinh nghiệm cÅ© kỹ vá» ngưá»i ấy Ä‘ang chế ngá»± trong tâm.

Chúng ta bắt đầu đón nhận và chấp nhận há», trân trá»ng, tìm hiểu, ghi nhận từng lá»i há» nói ra. Ta thanh lá»c tâm ý, Ä‘i và o bên trong ná»™i tâm cá»§a tha nhân vá»›i khao khát được thấu hiểu, chia sẻ, đồng hà nh, đồng cảm vá»›i những ná»—i niá»m cá»§a há». Có thể nói chỉ nghe thôi chưa đủ, hãy nghe theo hướng tích cá»±c, chá»§ động, nghÄ©a là phải có sá»± phản hồi thái độ. Nếu bạn đồng tình vá»›i đối phương, đừng tiếc chi má»™t cái gật đầu tán thà nh, cái vá»— vai thấu cảm hay ánh nhìn trìu mến. Và có khi bạn chẳng thể á»§ng há»™ vá»›i những suy nghÄ©, phát ngôn cá»§a ai đó, hãy mạnh dạn đáp trả thông minh, quyết Ä‘oán để phản biện và đưa ra chính kiến, tư tưởng cá»§a bản thân. Lắng nghe cÅ©ng cần phải biết “gạn đục khÆ¡i trong”. Song, ta cÅ©ng chỉ là khách trá» cá»§a tá»­u lầu “nhân gian”. Bởi thế, có đôi lần bÆ¡ vÆ¡ giữa dòng Ä‘á»i, hãy dà nh ra má»™t “khoảng lặng” cho riêng mình để lắng nghe thật sâu, thật kÄ© và thật rõ rà ng tiếng vÄ© cầm cất lên từ trái tim. Lắng nghe chính mình để hiểu, để thương chính mình thì má»›i có khả năng nghe và thấu hiểu được ngưá»i khác.

Shakespeare từng nói :”Cái đáng sợ nhất là căn bệnh không chịu lắng nghe, đó là má»™t tệ nạn hết sức phổ biến”. Ngưá»i ta cốt chỉ nghÄ© sao cho mình được phát biểu nhiá»u hÆ¡n, chứ chưa bao giá» nghÄ© cách là m sao cho mình được lắng nghe nhiá»u hÆ¡n cả. Bởi vì há» không muốn thua kém, không muốn khiêm cung để nghe rõ những gì ngưá»i khác nói. Äáp lại sá»± ồn à o bằng má»™t sá»± ồn à o hÆ¡n chính là “tá»­ huyệt” khiến bạn chẳng thể phát triển, chẳng thể nhìn thấy những “lổ hổng” cá»§a bản thân mà chấp vá, khắc phục. Thế giá»›i nà y sẽ thật buồn nếu ai cÅ©ng giữ kín những tâm tư, muôn và n Ä‘iá»u muốn nói nhưng lại cố chấp chẳng chịu hé môi ná»­a lá»i. Há» chá»n cô độc vá»›i “chiếc tai nghe” cá»§a bản thân và từ chối sá»± hữu hình cá»§a những âm vang cuá»™c Ä‘á»i. Thế giá»›i nà y còn buồn hÆ¡n nếu như má»™t ngưá»i khao khát được nói mà xung quanh Ä‘á»u đồng loạt chẳng thèm quan tâm, không ai muốn dừng chân và há»i xem đối phương phải chăng Ä‘ang muốn tâm sá»±. Hình như, ai cÅ©ng bận rá»™n vá»›i bá»™n bá» lo toan, vá»›i cuá»™c sống tất bật cá»§a riêng mình mà quên lãng việc lắng nghe lẫn nhau. Có những ngưá»i lá»›n tuổi vì không được sá»± lắng nghe cá»§a con cháu, nên phải nương tá»±a và o bà n trà và thú chÆ¡i cây cảnh để tâm sá»±, giải bà y. Có những đứa trẻ dần thu mình trong góc tối vì chẳng có ai lắng nghe tiếng nói khe khẽ, những mong ước và tâm tư cá»§a há». Bởi má»™t số ngưá»i lá»›n bận rá»™n đến vô tâm, cố chấp đến mù quáng vá»›i ý nghÄ© “chỉ vì tốt cho conâ€, “trẻ con thì biết cái gì”. Có những sá»± nghiệp suy tà n vì không chịu lắng nghe ngưá»i khác, vì chỉ nghe những lá»i giả dối, xu nịnh mà phá»›t lá» bao lá»i khuyên chân thà nh. Có những cuá»™c hôn nhân kết thúc bằng “tá» li hôn” chứ chẳng phải viá»…n cảnh “răng long đầu bạc” chỉ vì không ai chịu ngồi lại mà lắng nghe ai cả.Äâu đó trên thế giá»›i nà y, từ phố xá sầm uất đến triá»n đê lá»™ng gió, từ những ngưá»i Ä‘ang ngao du nÆ¡i lưng đồi “tuổi trẻ” đến những ngưá»i chậm rãi đón lấy ngá»n gió già nua và trong những vận há»™i, biến cố, Ä‘á»u có Ä‘iá»u gì đó đáng để nhân loại lắng nghe. Má»—i khoảnh khắc trong chốn kia hay chá»— ná» Ä‘á»u vang vá»ng âm thanh nhẹ êm lẫn những tiếng động huyên náo. Giữa sá»± Ä‘á»i muôn trùng hình sắc, muôn Ä‘iệu âm hưởng, sống tròn đầy là biết lắng nghe. Bởi lẽ, lắng nghe là cá»­ chỉ sâu đậm, là nhịp cầu diệu kì kết nối ngưá»i vá»›i ngưá»i, để trái tim sưởi ấm trái tim, để tâm hồn ôm lấy những Ä‘iệu hồn đồng Ä‘iệu. Yêu thương gá»­i gắm trong hai chữ “lắng nghe” và đoá hoa thà nh công cÅ©ng bừng nở khi hứng lấy giá»t nắng mang tên “lắng nghe”. Nhận ra ý nghÄ©a sáng ngá»i đằng sau hai chữ “lắng nghe”, tôi thiết nghÄ© bản thân nên sống chậm lại, dà nh thá»i gian để ghé qua quán nhá» bên đại lá»™ cuá»™c Ä‘á»i, cho cõi lòng những khoảnh khắc lắng Ä‘á»ng, để nghe thật trá»n vẹn, đắm chìm trong những rung cảm trước thanh âm cá»§a ngưá»i, cá»§a Ä‘á»i và cá»§a chính mình.