Tóc trong văn hóa Châu Phi

Kiểu tóc đóng một vai trò quan trọng trong văn hóa các nước Châu Phi. Theo truyền thống, tóc đánh dấu bản sắc bộ tộc, niềm tin tâm linh, địa vị xã hội, tình trạng hôn nhân, sự kiện hiếu hỉ trong gia đình thậm chí liên kết với người đã khuất, vv…

Ngày nay, dù không còn nhiều ý nghĩa, tóc vẫn là yếu tố giúp giao tiếp xã hội và một dạng nghệ thuật đời thường, đặc biệt với phụ nữ. Từ thành thị tới nông thôn, không khó bắt gặp cảnh phái nữ ngồi tỉ mẩn tết tóc cho nhau. Nhiều bộ tộc vẫn chọn lối sống khác biệt như Himba tại Namibia, Fulani và Woodaabe tại vùng Sahel và Tây Phi, Samburu tại Kenya hay Hamer tại Ethiopia sở hữu những kiểu tóc vô cùng kì thú kết hợp phụ kiện (tôi chú thích riêng từng ảnh).

Tuy nhiên tại các trường phổ thông tùy cấp tùy quốc gia hiện nay, đa phần học sinh bất kể nam nữ đều phải cắt siêu ngắn hoặc cạo trọc đầu vì lý do vệ sinh và công bằng. Tôi có cảm giác nhiều em gái chỉ chờ cơ hội ra khỏi trường học để được xúng xính đầu tóc. Kiểu tết giờ đây muôn hình vạn trạng và ngành kinh doanh mối nối tóc giả rất thịnh hành. Cánh mày râu cũng sáng tạo ra vô vàn kiểu từ dreadlocks tới cuộn/xù giữ nguyên vẻ nam tính.

Về phần tôi, sau bao ngày chiêm ngưỡng các chị em xinh đẹp với trăm kiểu tóc vắt óc không nghĩ được ra cách tết, tôi đã quyết định nuôi tóc dài chút để thử. Nhưng hỡi ôi, họ có màu da đầu rất ngầu và tóc dày cứng giữ được nếp hàng tuần tới hàng tháng không gội, còn mình da dầu đầu trắng hếu và chất tóc tơ như bé thơ. Hăm hở ra tiệm tết, rón rén nằm ngửa đi ngủ rồi sớm hôm sau thức dậy: muốn khóc trước gương. Đành âm thầm tự gỡ ra trong cơn ngậm ngùi từ bỏ giấc mộng làm đẹp kiểu Phi Châu. Thôi thì quay về với mái tóc bất quy tắc vốn lấy tay làm lược chải lấy gió trời làm bạn đường.