Giải bài toán 8,22 triệu tỉ đồng trước áp lực ‘khát’ vật liệu

(KTSG Online) - Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 vừa được Quốc hội khóa XVI thông qua với tổng mức vốn khổng lồ lên đến 8,22 triệu tỉ đồng, gấp khoảng 2,7 lần so với giai đoạn trước.

• Vị trí dự án Cảng Cái Mép Hạ vốn đầu tư 50.000 tỉ đồng ở đâu?
• Những ‘tọa độ’ nào đang hút dòng vốn bất động sản?

Đây được kỳ vọng là động lực mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trưởng GDP hướng tới mục tiêu hai con số. Tuy nhiên, đi kèm với quy mô vốn kỷ lục này là một thách thức không hề nhỏ đang gây áp lực lớn lên nghị trường: sự khan hiếm nguồn cung và biến động giá cả vật liệu xây dựng.

Thực tế hiện nay cho thấy, ngay cả khi mức đầu tư mới ở ngưỡng 3 triệu tỉ đồng, tình trạng thiếu hụt cát, đá, sắt thép đã diễn ra trầm trọng, khiến việc nâng quy mô đầu tư lên hơn 8 triệu tỉ đồng trở thành một bài toán cân đối đầy rủi ro.

Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất từ các phiên thảo luận là nghịch lý về chi phí tài nguyên. Các đại biểu Quốc hội đã chỉ ra rằng, dù tài nguyên khoáng sản là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân, nhưng khi triển khai dự án, Nhà nước lại phải dùng ngân sách để mua lại chính nguồn tài nguyên của mình theo giá thị trường.

“Vòng lặp chi phí” này không chỉ làm đội tổng mức đầu tư mà còn khiến nhiều dự án rơi vào tình trạng chậm tiến độ, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư (ICOR). Đặc biệt tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nền đất yếu và nhu cầu san lấp cao đang biến thiếu hụt vật liệu thành một rào cản mang tính sống còn đối với các công trình giao thông trọng điểm.

Bên cạnh việc rà soát cắt giảm ít nhất 30% số lượng dự án để tập trung nguồn lực, Thủ tướng đã yêu cầu gắn chặt trách nhiệm nguồn vật liệu với việc phân bổ vốn: địa phương nào không bảo đảm đủ nguồn cung sẽ bị điều chuyển vốn sang nơi khác.

Việc chủ động quy hoạch mỏ gắn với mặt bằng sạch và cơ chế điều tiết giá chiến lược được coi là “chìa khóa” để bảo đảm dòng chảy đầu tư công không bị tắc nghẽn.

Để tìm hiểu chi tiết hơn về các số liệu phân bổ vốn cũng như các kiến nghị chính sách cụ thể nhằm hóa giải áp lực vật liệu trong giai đoạn tới, mời quý độc giả đọc bài viết đầy đủ tại đây.