THPT LONG TRƯỜNG

CHUYÊN ĐỀ

Bài 15, 16: TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT

&&&

I/ Khái niệm tiêu hóa:

Tiêu hóa là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được

II/ Có 2 hình thức tiêu hóa ở động vật:

- Tiêu hóa nội bào: là quá trình tiêu hóa diễn ra bên trong tế bào.

- Tiêu hóa ngoại bào: là quá trình tiêu hóa diễn ra bên ngoài tế bào, tại cơ quan tiêu hóa.

II/ Dựa vào cấu tạo cơ quan tiêu hóa người ta chia động vật làm 2 nhóm:

- Động vật chưa có cơ quan tiêu hóa (động vật đơn bào)

- Động vật có cơ quan tiêu hóa: gồm

+ Động vật có túi tiêu hóa (ruột khoang, giun dẹp)

+ Động vật có ống tiêu hóa (động vật có xương sống và nhiều động vật không xương sống).

1/ Tiêu hóa ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa

-Đại diện: động vật đơn bào.

- Hình thức: tiêu hóa nội bào nhờ enzim từ Lizoxom

2/ Tiêu hóa ở động vật có túi tiêu hóa

- Đại diện: ruột khoang, giun dẹp

- Gồm 2 hình thức:

+ Tiêu hóa ngoại bào: trong túi tiêu hóa nhờ enzim trên thành túi tiết ra.

+Tiêu hóa nội bào: tại các tế bào.

3/ Tiêu hóa ở động vật có ống tiêu hóa

Đại diện: động vật có xương sống và nhiều loài động vật không xương sống

Hình thức tiêu hóa: tiêu hóa ngoại bào tại ống tiêu hóa.

III/ Các hình thức biến đổi thức ăn ở động vật có ống tiêu hóa: 3 hình thức

- Biến đổi cơ học: là hình thức biến đổi thức ăn dưới tác dụng của lực cơ học như nhai, nghiền, co bóp…

- Biến đổi hóa học:là hình thức biến đổi thức ăn dưới tác dụng của các enzim và dịch tiêu hóa…

- Biến đổi sinh học:là hình thức biến đổi thức ăn do tác động của vi sinh vật.

IV/ Tiêu hóa ở thú ăn thịt và thú ăn thức vật:

1/ Tiêu hóa thức ăn ở thú ăn thịt: diễn ra tại các bộ phận sau:

a/ Tại miệng:

- Răng nanh, răng ăn thịt phát triển.

- Hình thức biến đổi thức ăn tại miệng: cơ học nhờ nhai nghiền.

b/ Tại dạ dày:

- Cấu tạo: dạ dày 1 ngăn (dạ dày đơn)

- Hình thức biến đổi thức ăn: cơ học (nhờ sự co bóp), hóa học (nhờ enzim của dịch vị).

c/ Tại ruột:

- Cấu tạo: ruôt non dài.

- Hình thức biến đổi thức ăn: hóa học nhờ enzim của dịch tụy, dịch ruột, dịch mật.

d/ Manh tràng:

-Cấu tạo: không phát triển (gọi là ruột tịt)

2/ Tiêu hóa thức ăn ở thú ăn thực vật: diễn ra tại các bộ phận sau:

a/ Tại miệng:

- Răng cửa, răng hàm phát triển.

- Hình thức biến đổi thức ăn tại miệng: cơ học.

b/ Tại dạ dày:

* Động vật không nhai lại:

+ Cấu tạo: dạ dày 1 ngăn (dạ dày đơn). VD ngựa, thỏ…

+ Hình thức biến đổi thức ăn: cơ học (nhờ sự co bóp), hóa học (nhờ enzim của dịch vị).

*Động vật nhai lại: VD trâu, bò, dê cừu.

+ Cấu tạo: dạ dày 4 ngăn (dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, dạ múi khế).

+ Hình thức biến đổi thức ăn: dạ cỏ (biến đổi sinh học nhờ vi sinh vật), dạ múi khế (biến đổi cơ học nhờ sự co bóp và biến đổi hóa học nhờ enzim của dịch vị).

c/ Tại ruột:

- Cấu tạo: ruột non dài.

- Hình thức biến đổi thức ăn: hóa học nhờ enzim của dịch tụy, dịch ruột, dịch mật.

d/ Manh tràng:

- Cấu tạo: phát triển mạnh ở thú ăn thực vật nhai lại.

- Hình thức biến đổi thức ăn: biến đổi sinh học nhờ vi sinh vật