Tâm thức trong bài thơ Thiên Trường Vãn Vọng của Điều Ngự Trần Nhân Tông

TranHung

Trần Nhân Tông là một trong những ông vua sáng thời nhà Trần. Tên tuổi của ông không chỉ gắn với sự nghiệp bình Nguyên, giữ yên bờ cõi. Ông còn là người sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm Việt Nam. Tâm thức thiền của Trần Nhân Tông được hình thành trong một quá trình kế thừa và sáng tạo từ Thiền phái Nam Tông Huệ Năng đồng thời trực tiếp thừa truyền của Thiền Việt và trong thực tiễn văn hóa Đại Việt. Tâm thức ấy đã lưu lại dấu ấn rất đậm trong bài thơ Thiên trường vãn vọng của ông

1. Đặc trưng chủ yếu của Thiền và thơ Thiền. 1.1.Đặc trưng chủ yếu của Thiền 1.2. Đặc trưng chủ yếu của thơ Thiền 1.3. Tâm thức Thiền Việt thời Trần 2. Về bài thơ Thiên Trường Vãn Vọng Nguyên văn: Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên, Bán vô bán hữu tịch dương biên Mục đồng địch lý ngưu quy tận Bạch lộ song song phi hạ điền. Dịch nghĩa: Sau thôn trước thôn đều mờ mờ như khói phủ Bên bóng chiều (cảnh vật ) nửa như có nửa như không Trong tiếng sao mục đồng trâu về hết Từng đôi cò trắng hạ cánh xuống đồng. Dịch thơ: Trước xóm sau thôn tựa khói lồng Bóng chiều man mác có, dường không Mục đồng sáo vẳng trâu về hết Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng. (Ngô Tất Tố dịch) SGK Ngữ văn 7 về cơn bản cũng chủ trương như vậy”. Mở đầu là hình ảnh thôn xóm bình dị nhạt nhòa trong cảnh bảng lảng hoàng hôn: Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên Bán vô bán hữu tịch dương biên Mục đồng địch lý ngưu quy tận Bạch lộ song song phi hạ điền PGS. TS Trần Lê Bảo, Trường Đại học sư Phạm Hà Nội Tài liệu tham khảo: 1.Thích Phước Sơn (dịch và chú giải), Tam tổ thực lục, Viện Nghiên cứu Phật học VN 1996. 2. Nguyễn Khắc Phi (Tổng chủ biên)_Ngữ văn 7, Tập I, Nxb Giáo Dục 2003. 3. Nguyễn Khắc Phi “Thiên Trường Vãn Vọng”_Một tuyệt tác của Trần Nhân Tông, vienvanhoc.org.vn 4. Đoàn Thị Thu Vân, Khảo sát đặc trưng nghệ thuật thơ Thiền Việt Nam từ thế kỷ thứ X-XIV, Nxb Văn học 1996. 5.Đến với thơ hay, Nxb Giáo dục 1997. 6. Nhiều tác giả, Tìm hiểu về xã hội Việt Nam thời Lý-Trần, Nxb KHXH 1981. 7. Nhiều tác giả, Về thi pháp thơ Đường, Nxb Đà Nẵng 1997.