1. Thần thoại và truyện thần thoại là gì?

Thần thoại luôn ảnh hưởng đến đời sống và văn hoá con người, thế nhưng định nghĩa chính xác của nó là gì? Nếu bạn đang “vò đầu bứt tóc” với câu hỏi trên thì hãy đọc kỹ bài viết bên dưới đây.

1.1 Thần thoại là gì?

Thần thoại chính là một dạng hình thức văn hoá tinh thần được ra đời trong xã hội nguyên thuỷ. Nó phản ánh những nhận thức của người nguyên thuỷ về quan niệm vạn vật hữu linh, diễn đạt mọi việc theo cảm tính. Bên cạnh đó, người xưa có niềm tin rất lớn vào thần linh vì họ chưa phân biệt được thế nào là chủ quan và khách quan. Phương thức cảm nhận thế giới này của người nguyên thuỷ gọi là thế giới quan thần thoại.Ví dụ khi trời mưa, người cổ xưa nhìn thấy nước từ trên trời rơi xuống, họ không giải thích được vì sao lại có hiện tượng trên nên những người này tin có một thế lực vô hình nào đó (thần linh) đã tạo ra những hạt nước trên.

1.2 Truyện thần thoại là gì?

Trong tiếng Anh, truyện thần thoại được gọi là Myths, nó có mặt ở nhiều nơi trên thế giới như Hy Lạp, Bắc Âu và Việt Nam. Loại truyện này được hình thành dựa trên tư duy thần thoại của người xưa, thể hiện ý muốn tìm hiểu và lý giải vũ trụ.Đến nay nó được định nghĩa là những truyện kể về các vị thần, nhân vật được sùng bái, là thế hệ xuất hiện trong thời gian ban đầu, tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc tạo lập thế giới, tạo lập nhân tố của nó - thiên nhiên và văn hóa.Truyện thần thoại còn là một thể loại văn học dân gian, một thể sáng tạo nghệ thuật ngôn từ truyền miệng đầu tiên, đã ra đời và phát triển từ hoang dã đến văn minh.

2. Một số thần thoại nổi tiếng trên thế giới

Khái niệm thần thoại được sinh ra vào thời nguyên thuỷ, cho đến nay con người vẫn tin tưởng và lưu truyền các học thuyết về thần thoại. Một số thần thoại được nhiều người biết đến là.

2.1 Thần thoại Hy Lạp

Đây chính là thần thoại thống trị tôn giáo của nền văn minh Hy Lạp là nền văn minh lớn nhất ở phương Tây 3000 năm trước. Đến nay nó vẫn có ảnh hưởng sâu rộng đến nền văn minh Phương Tây hiện đại.Thần thoại Hy Lạp liên quan đến các vị thần, anh hùng, ngu...

2.2 Thần thoại Bắc Âu

Đây là một trong các loại thần thoại đến từ phía Bắc Châu Âu, của các nước Na Uy, Phần Lan, Thụy Điển, Đan Mạch, Iceland, Đức,...Việc lưu truyền thần thoại Bắc Âu chỉ được kể lại thông qua các câu chuyện truyền miệng nhưng người dân vẫn có niềm tin mạ...

2.3 Thần thoại Ai Cập

Thần thoại Ai Cập mô tả hành động các vị thần cổ đại, dựa vào đó để lý giải những sự vật, hiện tượng của thế giới xung quanh. Trong truyện ngắn, các bài thánh ca, văn bản nghi lễ,...luôn có sự tồn tại của thần linh, tuy nhiên thường chỉ được mô tả ở một đoạn ngắn. Thần thoại Ai Cập trở nên nổi tiếng trên thế giới nhờ vào các câu chuyện về triều đại của Thần mặt trời Ra trên trái đất, cuộc đấu tranh của các vị thần Osiris, Isis và Horus chống lại vị thần gây rối Set,...

2.4 Thần thoại trong Kinh thánh

Nếu bạn là một người theo đạo Công giáo thì các thần thoại về Adam, Eva, quỷ Satan,... đã không còn xa lạ bởi vì các nhân vật trên đều nằm trong Kinh thánh Christian (Bible).Khởi nguồn từ Abraham, kinh thánh Christian khẳng định Thượng Đế chính là người đã khơi nguồn ra thế giới. Trãi qua hơn 2000 năm phát triển nó đã trở thành tôn giáo chính thức của các nước Phương Tây. Nhiều câu chuyện thần thoại trong quyển kinh thánh này đã trở thành kinh điển như truyện Adam và Eva ăn trái cấm bị đuổi khỏi Vườn Địa Đàng; "Thiên thần sa ngã" Lucifer chống lại Chúa bị các thiên thần khác cầm đầu bởi Michael đánh bại và đày ải xuống địa ngục thành Quỷ Satan; Chúa Jesus bị đóng đinh trên thánh giá, Noah và cơn đại hồng thủy,...

2.5 Thần thoại Trung Hoa

Thật thiếu sót nếu như không nhắc đến thần thoại Trung Hoa, bởi vì nó phổ biến rộng khắp các nước của nền văn minh Phương Đông. Về lịch sử hình thành và phát triển, thần thoại Trung Hoa ra đời vào thời Tam hoàng Ngũ Đế ở Trung Quốc được gia cố bởi tư tưởng Đạo giáo của Lão Tử và tồn tại đến ngày nay.Các vị thần trong Thần thoại Trung Hoa được rất nhiều người Việt Nam biết đến như Ngọc hoàng Thượng đế, Thái Thượng Lão Quân, Thái Bạch Kim Tinh, Na Tra...Một số truyện thần thoại nổi tiếng phải kể đến vào là Nữ Oa Vá Trời, Bàn Cổ khai thiên lập địa, Hậu Nghệ bắn mặt trời, Xi Vưu đấu Hiên Viên, Tinh Vệ lấp biển...

3. Một số đặc trưng cơ bản của truyện thần thoại

Cũng giống như một số thể loại khác, thần thoại có các đặc điểm riêng biệt để phân biệt với những truyện còn lại. Trong đó, nó có 3 đặc trưng quan trọng là điều kiện xã hội, tính nguyên hợp và một số chức năng cơ bản.

3.1 Điều kiện ra đời của thần thoại

Như phần trên, loài người đã nảy sinh trí tưởng tượng khi ở thời kỳ hình thành công xã nguyên thuỷ, từ đó thần thoại được ra đời. Tư duy người nguyên thuỷ được nảy sinh được dựa trên các mối quan hệ giữa nhu cầu nhận thức với nhu cầu giao tiếp, sự sợ hãi và khát vọng chinh phục tự nhiên,...

3.2 Tính nguyên hợp

Đây là đặc điểm nổi bật nhất của truyện thần thoại, bởi lẽ loại truyện này vừa là văn học vừa là văn hoá. Thần thoại là khoa học sơ khai được hình thành giải thích thế giới. Nó cũng là tôn giáo nguyên thủy phản ánh sự sùng bái tự nhiên của người xưa. Bên cạnh đó thần thoại cũng chứa đựng các yếu tố mầm mống của triết học, lịch sử, luật pháp,…

3.3 Chức năng cơ bản

Truyện thần thoại có các chức năng tiêu biểu của một tác phẩm văn học dân gian, tuy nhiên nó vẫn có những đặc trưng riêng như.Chức năng nhận thứcThể hiện qua 2 phương diện là nhận thức những gì đang tồn tại, xảy ra và nhận thức những gì thuộc về nguồn...

4. Phân loại truyện thần thoại

Theo Ông Đỗ Bình Trị, một nhà nghiên cứu tiến trình của lịch sử văn học dân gian Việt Nam đã chia truyện thần thoại thành 2 nhóm là Thần thoại suy nguyên và Thần thoại sáng tạo.Trong đó, thần thoại suy nguyên là cách mà người nguyên thuỷ giải thích ngu...

5. Một số tác phẩm thần thoại Việt Nam hay nhất

Thần thoại Việt Nam luôn mang đậm nét văn hoá, là niềm tự hào của dân tộc ta từ xưa đến nay. Dưới đây là những tác phẩm tiêu biểu, bạn có thể xem qua.

5.1 Sự tích con rồng cháu tiên

Nếu qua phần giải thích trên mà bạn vẫn còn hoang mang về định nghĩa “Truyện thần thoại là gì?” thì tác phẩm “Con rồng cháu tiên” sẽ là một minh chứng điển hình cho khái niệm này. Truyện thể hiện được tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc và khơi dậ...

5.2 Thần Trụ Trời

Đây là câu chuyện thần thoại được lưu truyền khá sớm trong dân gian Việt Nam. Truyện Thần Trụ Trời giải thích sự hình thành trời đất, mây, hồ, sông, núi,... để rồi từ đó con người mới xuất hiện và sinh sống.Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như chưa sinh...

5.3 Nữ thần lúa

Nữ thần lúa là truyện thần thoại của Việt Nam kể về nguồn gốc ra đời của cây lúa ngày nay. Qua tác phẩm, nó đã thể hiện được sự sáng tạo và sự mong cầu an bình, hạnh phúc của người Việt xưa.Từ thời vua Hùng dựng nước đã truyền lại câu chuyện về nữ thầ...

5.4 Thần mưa

Thần mưa là một câu chuyện thần thoại ngắn gọn và dễ nhớ do người Việt xưa tạo ra để giải thích nguồn gốc của mưa. Thần Mưa là thần hình rồng, thường xuống hạ giới hút nước biển, nước sông vào bụng rồi bay lên trời cao phun nước ra làm mưa cho thế gian ...

5.5 Sáng tạo vạn vật

Nếu “Thần mưa” là cách để người dân giải thích cho nguồn gốc của “những giọt nước từ trên trời rơi xuống” thì ở mẫu truyện thần thoại này nó giải thích cho loài vật xuất hiện từ đâu. Truyện cũng giải thích vì sao con người thông minh hơn các loài vật kh...