Bài viết hướng dẫn các bạn học sinh chuẩn bị soạn bài Câu cá mùa thu sách giáo khoa Ngữ văn 10 Cánh diều tập 1. Bao gồm phần chuẩn bị cũng như hướng dẫn trả lời tất cả câu hỏi trong SGK.

Bài viết tham khảo thêm:

I - Chuẩn bị | Câu cá mùa thu Ngữ văn 10 Cánh Diều

1. Tác giả

a) Tiểu sử

- Nguyễn Khuyến (1835 - 1909) hiệu là Quế Sơn, tên lúc nhỏ là Nguyễn Thắng.- Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo tại quê ngoại - Xã Hoàng Xá (nay là xã Yên Trung), huyện Ý Yên, Nam Định.- Năm 1864, Nguyễn Khuyến đỗ đầu kì thi Hương. Mấy kì sau thi tiếp lại trượt, đến năm 1871, Nguyễn Khuyến đỗ đầu cả kỳ thi Hội và thi Đình. → Do đỗ đầu cả ba kì thi vậy nên ông được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ.- Tuy đỗ đạt cao nhưng Nguyễn Khuyến chỉ làm quan hơn mười năm, còn phần lớn cuộc đời ông dạy học và sống thanh bạch tại quê nhà.- Nguyễn Khuyến là người tài năng với cốt cách thanh cao, có tấm lòng yêu nước thương dân. Ông từng bày tỏ thái độ kiên quyết không hợp tác cùng với chính quyền thực dân Pháp.

b) Sự nghiệp văn học

- Sáng tác của Nguyễn Khuyến bao gồm cả chữ Hán và chữ Nôm với số lượng lớn, hiện tại còn trên 800 bài gồm thơ, văn, câu đối (chủ yếu là thơ).- Các tác phẩm: Quế Sơn thi tập, Bách Liêu thi văn tập, Yên Đổ thi tập, Cẩm Ngữ, cùng nhiều bài ca, hát ả đào...

2. Tác phẩm

a) Tóm tắt

Bức tranh mùa thu hiện lên với các hình ảnh ao thu, thuyền câu, sóng biếc, tầng mây, trời xanh, lá vàng, ngõ trúc đó là cảnh sắc mùa thu đặc trưng ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Những hình ảnh tạo nên một bức tranh mùa thu hài hòa màu sắc, yên bình. Bức tranh còn ẩn hiện hình ảnh người đi câu lặng lẽ buông cần nhưng nặng ưu tư về thời thế. Tuy đi câu nhưng tâm lại không để ở việc câu cá.

b) Nội dung chính

Bài thơ là bức tranh đẹp về mùa thu tại làng quê Việt Nam, một không gian trời thu thanh sạch, trong trẻo và yên bình với những hình ảnh, đường nét xinh xẻo. Trong bài thơ còn xuất hiện hình ảnh nhân vật trữ tình với đầy tâm sự.

c) Giá trị nội dung

- Miêu tả về bức tranh mùa thu đồng bằng Bắc Bộ - Thể hiện về tình yêu quê hương, đất nước của tác giả

d) Giá trị nghệ thuật

- Sử dụng ngôn ngữ thơ trong sáng, tinh tế- Sử dụng biện pháp tả cảnh ngụ tình thành công

II - Đọc hiểu | Soạn bài Câu cá mùa thu Ngữ văn 10 Cánh Diều

Câu 1 (Trang 49, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Chú ý tới cách gieo vần và sử dụng từ láy, từ chỉ âm thanh và màu sắc. Hướng dẫn trả lời:- Cách gieo vần: gieo vần “eo” (veo, vèo, tẻo teo, teo, bèo) ⇒ vần “eo” thường gợi lên sự tuyệt đối.- Từ láy “tẻo teo” kết hợp cùng với vần “eo” gợi nên một sự nhỏ bé tuyệt đối; những từ láy khác như lạnh lẽo, lơ lửng ⇒ Tô đậm không gian mùa thu.- Từ chỉ màu sắc (trong veo, biếc, vàng, xanh ngắt) và âm thanh (vèo) ⇒ Tạo nên sự hòa quyện hài hòa.- Hòa sắc tạo hình: Bao trùm cảnh vật là một màu xanh: xanh bờ, xanh ao, xanh sông, xanh bèo, xanh tre, xanh trời và có một màu vàng đâm ngang từ chiếc lá thu rơi.

Câu 2 (Trang 50, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Những câu thơ nào diễn tả về trạng thái tĩnh và động của cảnh vật?Hướng dẫn trả lời:- Diễn tả trạng thái tĩnh:- Diễn tả trạng thái động:

III - Trả lời câu hỏi cuối bài | Soạn bài Câu cá mùa thu Ngữ văn 10 Cánh Diều

Câu 1 (Trang 50, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Từ những thông tin mà bạn tìm hiểu được, hãy trình bày về hoàn cảnh ra đời của bài thơ Câu cá mùa thu. Sau đó xác định bố cục của bài thơ.Hướng dẫn trả lời:- Hoàn cảnh sáng tác: Thu điếu được viết trong thời gian khi Nguyễn Khuyến trở về ở ẩn tại quê nhà. - Bố cục: Có thể chia bố cục theo 2 cách+) Cách 1. Bố cục gồm 2 phần:+) Cách 2. Bố cục gồm 4 phần:

Câu 2 (Trang 50, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Chủ thể trữ tình đã quan sát cảnh vật từ những góc độ nào? Phân tích các hình ảnh và từ ngữ ở trong bài thơ để thấy được nét đặc trưng của mùa thu nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.Hướng dẫn trả lời:- Chủ thể trữ tình đã quan sát cảnh vật từ góc nhìn gần đến c...

Câu 3 (Trang 50, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Bạn có nhận xét gì về không gian được khắc họa ở trong bài thơ? Không gian ấy có liên quan như thế nào tới cuộc sống, tâm trạng của một nhà nho ẩn dật giống như Nguyễn Khuyến?Hướng dẫn trả lời:Không gian trong bài thơ Thu điếu: Tĩnh lặng, phảng phất bu...

Câu 4 (Trang 50, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Qua bài thơ Thu điếu, bạn hiểu gì về tình cảm, nỗi lòng của nhà thơ Nguyễn Khuyến với thiên nhiên, đất nước.Hướng dẫn trả lời:- Cõi lòng nhà thơ như đã hòa vào trời thu, cảnh thu. Cảnh thu rất đẹp, rất sinh động. Phải là người yêu thiên nhiên, đất nướ...

Câu 5 (Trang 50, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Tìm đọc hai bài Thu vịnh và Thu ẩm của Nguyễn Khuyến, từ đó, chỉ ra một số nét chung của chùm thơ và nét riêng của mỗi bài.Hướng dẫn trả lời:- Giống nhau:- Khác nhau:

Câu 6 (Trang 50, SGK Ngữ Văn 10 Cánh diều - Tập 1)

Em hãy chuyển các câu thơ tả cảnh mùa thu trong bài Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến thành một đoạn văn miêu tả (khoảng 8-10 dòng).Hướng dẫn trả lời:Đoạn văn mẫu 1:Đoạn văn mẫu 2:Đoạn văn mẫu 2: Trên đây là bài hướng dẫn chi tiết soạn bài Soạn bài Câu cá mùa thu trong chương trình SGK Ngữ văn 10 tập 1 Cánh diều. Các bạn học sinh hãy tham khảo thật kỹ bài soạn và chuẩn bị thật tốt cho tiết học sắp tới trên lớp nhé!